Viễn thị là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Viễn thị là gì?

Viễn thị là tình trạng tật khúc xạ mà ánh sáng đi vào mắt không tập trung đúng trên võng mạc – lớp lót nhạy cảm ở phía sau mắt – mà thay vào đó hội tụ ở phía sau võng mạc. Điều này khiến cho các vật ở gần trở nên mờ ảo, trong khi các vật ở xa lại được nhìn rõ ràng hơn. Không giống như cận thị (myopia), nơi nhìn xa mờ, viễn thị thường khiến người bệnh phải nheo mắt hoặc căng mắt để nhìn rõ các chi tiết gần.

Theo định nghĩa y khoa, viễn thị xảy ra khi trục nhãn cầu quá ngắn hoặc giác mạc (lớp ngoài cùng của mắt) quá phẳng, làm thay đổi cách ánh sáng khúc xạ. Mức độ viễn thị có thể nhẹ, trung bình hoặc nặng, được đo bằng đơn vị diop (D). Ví dụ, viễn thị nhẹ dưới +2D có thể không gây triệu chứng rõ rệt, nhưng viễn thị nặng trên +5D có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.

Viễn thị khác với lão thị (presbyopia), mặc dù cả hai đều gây khó khăn khi nhìn gần. Lão thị thường xuất hiện ở người trên 40 tuổi do thủy tinh thể mất độ đàn hồi, trong khi viễn thị có thể bẩm sinh hoặc phát triển từ nhỏ.

Hình ảnh minh họa cấu trúc mắt bình thường và mắt viễn thị, cho thấy sự khác biệt trong cách ánh sáng hội tụ (kinhmatbichngoc.vn)

Đục thủy tinh thể: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và cách điều trị hiệu quả

Viêm giác mạc: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Viêm giác mạc là gì?

Nguyên nhân gây viễn thị

Nguyên nhân chính của viễn thị nằm ở cấu trúc bất thường của mắt. Cụ thể, có hai yếu tố chính:

1. Trục nhãn cầu ngắn hơn bình thường: Bình thường, nhãn cầu có chiều dài khoảng 23-24mm ở người lớn. Nếu ngắn hơn, ánh sáng sẽ hội tụ sau võng mạc thay vì đúng vị trí.
2. Giác mạc dẹt hoặc lực khúc xạ yếu: Giác mạc là phần cong ở phía trước mắt, giúp khúc xạ ánh sáng. Nếu giác mạc phẳng hơn, ánh sáng không được bẻ cong đủ mạnh, dẫn đến viễn thị.

Ngoài ra, viễn thị còn có thể do di truyền. Nếu cha mẹ bị viễn thị, con cái có nguy cơ cao hơn. Một số yếu tố khác bao gồm bẩm sinh (như ở trẻ sơ sinh, mắt thường viễn thị nhẹ và tự điều chỉnh khi lớn), hoặc liên quan đến các bệnh lý khác như tiểu đường, u mắt hoặc chấn thương.

Ở người lớn tuổi, viễn thị có thể tăng dần do thủy tinh thể cứng lại, làm giảm khả năng điều tiết. Theo thống kê từ các bệnh viện nhãn khoa Việt Nam, viễn thị chiếm khoảng 10-20% các trường hợp tật khúc xạ.

Triệu chứng của viễn thị

Triệu chứng viễn thị thường xuất hiện rõ ràng hơn khi nhìn gần, đặc biệt ở trẻ em và người trẻ. Các dấu hiệu phổ biến bao gồm:

• Nhìn mờ khi đọc sách, sử dụng điện thoại hoặc làm việc gần: Người bị viễn thị phải giữ vật cách xa mắt để nhìn rõ hơn.
• Mỏi mắt, nhức đầu: Do mắt phải liên tục điều tiết để bù đắp, dẫn đến mỏi cơ mắt, đau đầu, đặc biệt sau khi đọc hoặc làm việc văn phòng lâu.
• Nheo mắt hoặc chớp mắt thường xuyên: Đây là cách cơ thể cố gắng làm rõ hình ảnh.
• Khó tập trung: Ở trẻ em, viễn thị có thể dẫn đến học kém, lười biếng hoặc thậm chí là lé mắt nếu không điều trị kịp thời.

Ở mức độ nhẹ, triệu chứng có thể không rõ ràng, và nhiều người chỉ phát hiện khi khám mắt định kỳ. Nếu bạn thường xuyên cảm thấy mắt mỏi sau 30 phút đọc sách, có thể đang gặp phải viễn thị.

Minh họa viễn thị qua cấu trúc mắt, với tiêu điểm rơi sau võng mạc. (matsaigon.com)

Chẩn đoán viễn thị

Chẩn đoán viễn thị thường được thực hiện tại các bệnh viện nhãn khoa hoặc phòng khám mắt. Quy trình bao gồm:

• Khám thị lực: Sử dụng bảng chữ cái Snellen để đo độ rõ nét khi nhìn xa và gần.
• Khám khúc xạ: Bác sĩ sử dụng máy khúc xạ tự động hoặc thủ công để đo độ viễn thị (dương diop).
• Kiểm tra đáy mắt: Để loại trừ các bệnh lý khác như đục thủy tinh thể hoặc thoái hóa võng mạc.

Ở trẻ em, chẩn đoán cần cẩn thận hơn vì trẻ có thể không nhận biết triệu chứng. Khuyến cáo khám mắt định kỳ từ 6 tháng tuổi để phát hiện sớm viễn thị.

Cách điều trị viễn thị

Điều trị viễn thị nhằm khắc phục tình trạng khúc xạ sai, giúp hình ảnh hội tụ đúng trên võng mạc. Các phương pháp phổ biến:

1. Đeo kính phân kỳ: Kính có tròng lồi (dương) để điều chỉnh ánh sáng. Đây là cách đơn giản, an toàn và hiệu quả nhất cho hầu hết trường hợp.
2. Kính áp tròng: Phù hợp cho người hoạt động thể thao hoặc không thích đeo kính gọng. Tuy nhiên, cần vệ sinh kỹ để tránh nhiễm trùng.
3. Phẫu thuật laser: Như LASIK hoặc PRK, dành cho người lớn trên 18 tuổi với độ viễn ổn định. Phẫu thuật này định hình lại giác mạc để sửa chữa tật khúc xạ vĩnh viễn.
4. Thay thủy tinh thể: Dành cho viễn thị nặng hoặc kết hợp lão thị ở người lớn tuổi.

Lựa chọn điều trị phụ thuộc vào độ tuổi, mức độ viễn và lối sống. Ví dụ, trẻ em thường chỉ cần kính, trong khi người lớn có thể cân nhắc phẫu thuật để cải thiện chất lượng cuộc sống.

Phòng ngừa viễn thị

Mặc dù viễn thị phần lớn do di truyền, bạn vẫn có thể phòng ngừa hoặc giảm thiểu rủi ro bằng cách:

• Khám mắt định kỳ: Ít nhất 1-2 lần/năm, đặc biệt ở trẻ em và người làm việc văn phòng.
• Bảo vệ mắt khỏi tia UV: Đeo kính râm khi ra nắng để tránh tổn thương giác mạc.
• Chế độ ăn lành mạnh: Bổ sung vitamin A, C, E từ rau củ quả để hỗ trợ sức khỏe mắt.
• Nghỉ ngơi mắt: Áp dụng quy tắc 20-20-20: Cứ 20 phút nhìn màn hình, nhìn xa 20 feet trong 20 giây.
• Tránh hút thuốc và kiểm soát đường huyết: Để giảm nguy cơ viễn thị liên quan đến bệnh lý.

Hình ảnh mắt viễn thị với hướng dẫn điều trị, giúp hiểu rõ hơn về tình trạng. (mathanoi2.vn)

Kết luận & lời khuyên

Viễn thị không chỉ là một tật khúc xạ thông thường mà còn có thể ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống nếu không được điều trị kịp thời. Từ nguyên nhân bẩm sinh đến triệu chứng hàng ngày, việc hiểu rõ viễn thị giúp bạn chủ động bảo vệ đôi mắt. Lời khuyên từ chuyên gia: Hãy khám mắt ngay nếu bạn thường xuyên mỏi mắt hoặc nhìn gần mờ. Với các phương pháp điều trị hiện đại, viễn thị hoàn toàn có thể được khắc phục, mang lại thị lực rõ nét. 

Đừng bỏ qua sức khỏe mắt – hãy hành động ngay hôm nay để có một tương lai sáng rõ!