Thoái hóa đốt sống cổ: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả

Thoái hóa đốt sống cổ (còn gọi là thoái hóa cột sống cổ - Cervical spondylosis) là tình trạng thoái hóa tự nhiên của đĩa đệm, sụn khớp, dây chằng và xương ở vùng cổ. Bệnh thường gặp ở người trên 40 tuổi, nhưng đang có xu hướng trẻ hóa do lối sống hiện đại. Các đốt sống C5-C6-C7 thường bị ảnh hưởng nhiều nhất. Nếu không điều trị kịp thời, thoái hóa đốt sống cổ có thể gây chèn ép dây thần kinh, tủy sống, dẫn đến đau đầu dai dẳng, tê yếu tay chân hoặc thậm chí biến chứng nghiêm trọng hơn.

Bài viết giúp bạn hiểu rõ bệnh để phát hiện sớm và bảo vệ cột sống.

1. Thoái hóa đốt sống cổ là gì?

Thoái hóa đốt sống cổ là quá trình lão hóa khiến đĩa đệm mất nước, giảm độ đàn hồi, các xương dưới sụn bị mòn, hình thành gai xương (mỏ xương), hẹp khe khớp và lỗ liên hợp. Bệnh tiến triển chậm, có thể không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Khi nặng, gai xương hoặc đĩa đệm thoát vị chèn ép rễ thần kinh và tủy sống, gây đau và rối loạn chức năng.

Bệnh phổ biến ở nam và nữ như nhau, đặc biệt những người làm văn phòng, lái xe lâu, mang vác nặng hoặc có tiền sử chấn thương cổ.

  Gai xương và hẹp khe khớp ở thoái hóa đốt sống cổ. (Nguồn: hongngochospital.vn)

2. Nguyên nhân gây thoái hóa đốt sống cổ

Nguyên nhân chính là quá trình lão hóa tự nhiên kết hợp các yếu tố nguy cơ:

• Tuổi tác: Từ 30-40 tuổi bắt đầu, tăng mạnh sau 50 tuổi.
• Tư thế sai: Ngồi gù lưng, cúi đầu xem điện thoại/máy tính lâu, gối cao khi ngủ.
• Nghề nghiệp: Làm việc văn phòng, lái xe, mang vác nặng, cúi ngửa nhiều.
• Chấn thương cũ: Tai nạn, chơi thể thao va chạm vùng cổ.
• Yếu tố khác: Béo phì, thiếu dinh dưỡng (canxi, vitamin D), hút thuốc lá, di truyền.

3. Triệu chứng thoái hóa đốt sống cổ

Triệu chứng thường xuất hiện dần dần, tăng khi vận động:

• Đau mỏi cổ, vai gáy, cứng cổ khó quay đầu.
• Đau lan xuống cánh tay, tê bì, yếu cơ tay, ngón tay.
• Đau đầu, chóng mặt, buồn nôn (rối loạn tiền đình).
• Tiếng lạo xạo khi xoay cổ.
• Dấu hiệu Lhermitte: Cảm giác như điện giật từ cổ lan xuống tay/chân khi cúi đầu.
• Nặng hơn: Yếu liệt tay chân, mất thăng bằng, rối loạn tiểu tiện (chèn ép tủy).

 Triệu chứng đau vai gáy, tê tay phổ biến ở thoái hóa đốt sống cổ. 

Đau vai gáy dai dẳng - cảnh báo thoái hóa đốt sống cổ từ thói quen xấu

Nếu có dấu hiệu tê yếu tay hoặc chóng mặt kéo dài, cần khám ngay để tránh biến chứng.

4. Chẩn đoán thoái hóa đốt sống cổ

Bác sĩ chẩn đoán dựa trên:

• Khai thác triệu chứng và khám lâm sàng (kiểm tra vận động cổ, phản xạ).
• Chụp X-quang: Thấy gai xương, hẹp khe khớp.
• MRI/CT: Đánh giá đĩa đệm, chèn ép thần kinh/tủy sống.
• Điện cơ: Đánh giá tổn thương dây thần kinh.

5. Cách điều trị thoái hóa đốt sống cổ

Điều trị tập trung giảm đau, cải thiện chức năng, ngăn tiến triển:

• Bảo tồn (phổ biến nhất): Nghỉ ngơi, thuốc giảm đau chống viêm (NSAIDs, Paracetamol), giãn cơ, vitamin nhóm B.
• Vật lý trị liệu: Kéo giãn cột sống, siêu âm, sóng ngắn, massage, tập phục hồi chức năng.
• Trị liệu thần kinh cột sống (Chiropractic), châm cứu, YHCT.
• Tiêm corticosteroid khi viêm nặng.
• Phẫu thuật: Chỉ định khi chèn ép nặng, liệt tay, thất bại điều trị bảo tồn (loại bỏ gai xương, thay đĩa đệm nhân tạo).

   7 bài tập chữa thoái hóa đốt sống cổ đơn giản, hiệu quả | ACC

Không tự ý bấm nắn mạnh hoặc dùng thuốc lâu dài mà không có chỉ định bác sĩ.

6. Cách phòng ngừa thoái hóa đốt sống cổ

Phòng ngừa hiệu quả nhất là thay đổi thói quen:

• Giữ tư thế đúng: Ngồi thẳng, màn hình ngang mắt, nghỉ 5-10 phút mỗi giờ.
• Tập thể dục đều đặn: Yoga, bơi lội, bài tập cổ vai gáy.
• Sử dụng gối thấp, đệm phù hợp.
• Bổ sung canxi, vitamin D từ thực phẩm (sữa, hải sản, rau xanh).
• Tránh mang vác nặng, hút thuốc.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ nếu làm việc văn phòng lâu năm.

Kết luận & lời khuyên

Thoái hóa đốt sống cổ là bệnh mạn tính phổ biến nhưng có thể kiểm soát tốt nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Đừng chủ quan với cơn đau cổ vai gáy dai dẳng – hãy điều chỉnh tư thế làm việc, tập luyện đều đặn và đi khám chuyên khoa xương khớp khi triệu chứng kéo dài. 

Duy trì lối sống lành mạnh sẽ giúp cột sống khỏe mạnh, tránh biến chứng lâu dài. Nếu bạn đang gặp triệu chứng, hãy đến cơ sở y tế uy tín để được tư vấn và điều trị kịp thời.