Sốt Xuất Huyết: 03 giai đoạn của bệnh và cách phòng tránh hiệu quả

• Rửa sạch vết đốt ngay lập tức. 
• Chườm lạnh để giảm sưng và ngứa.
• Sử dụng thuốc giảm ngứa, sản phẩm chống muỗi,...
• Nghỉ ngơi và bổ sung đủ nước.
• Tránh gãi vết đốt.
• Đi khám bác sĩ nếu có triệu chứng nghiêm trọng.

Cách xử lý khi bị muỗi đốt

• Qua muỗi vằn: Muỗi vằn cái sẽ hút máu người nhiễm bệnh, sau đó truyền virus Dengue cho người khác khi đốt. 
• Qua đường máu: Sốt xuất huyết có thể lây truyền qua đường máu, như truyền máu hoặc dùng chung kim tiêm với người bệnh. 
• Từ mẹ sang con: Trong một số trường hợp ít phổ biến, sốt xuất huyết có thể lây truyền từ mẹ sang con trong quá trình mang thai hoặc khi sinh

• Sử dụng thuốc hạ sốt an toàn: Sử dụng paracetamol để giảm sốt và đau nhức. Tuyệt đối không dùng aspirin hoặc ibuprofen, vì các thuốc này có thể làm tăng nguy cơ chảy máu.
• Bù nước và điện giải: Uống nhiều nước lọc, sử dụng oresol, nước trái cây tươi, canh, súp hoặc cháo loãng nhằm tránh mất nước do sốt cao và nôn mửa. 
• Theo dõi lâm sàng: Đặc biệt là dấu hiệu xuất huyết, giảm tiểu cầu, đau bụng dữ dội hoặc các dấu hiệu thay đổi ý thức hoặc thể trạng người bệnh. 
• Xử trí biến chứng kịp thời: Trong trường hợp xuất huyết nặng, sốc do mất dịch hoặc suy tạng, bệnh nhân cần được nhập viện ngay và điều trị tích cực dưới sự theo dõi của đội ngũ y tế chuyên môn.

• Thường xuyên thay nước bình hoa, chậu cây, úp các vật chứa nước không dùng đến.
• Ngủ màn, mặc quần áo dài tay, đặc biệt là vào ban ngày khi muỗi Aedes hoạt động mạnh.
• Dùng thuốc xịt muỗi, nhang muỗi hoặc vợt điện diệt muỗi.
• Phối hợp với chính quyền và y tế địa phương trong các đợt chiến dịch diệt lăng quăng, diệt muỗi.
• Theo dõi sức khỏe, đến ngay cơ sở y tế khi có dấu hiệu nghi ngờ sốt xuất huyết để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Câu hỏi thường gặp (FAQs)

1. Sốt xuất huyết có lây từ người sang người không?

Không lây trực tiếp qua tiếp xúc thông thường (bắt tay, nói chuyện, ho, hắt hơi, dùng chung đồ). Chỉ lây qua muỗi Aedes đốt người bệnh rồi đốt người lành, hoặc hiếm gặp qua truyền máu/mẹ sang con trong thai kỳ/sinh nở.

2. Triệu chứng nào cần đi khám ngay lập tức?

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm (giai đoạn 3–7 ngày): đau bụng dữ dội, nôn ói liên tục, chảy máu (chảy máu mũi, lợi, phân đen, tiểu máu), mệt lả, tay chân lạnh, bồn chồn, gan to, tiểu ít. Đây là lúc có nguy cơ sốc, cần nhập viện khẩn.

3. Điều trị sốt xuất huyết như thế nào? Có thuốc đặc trị không?

Không có thuốc đặc trị (theo WHO). Chỉ điều trị hỗ trợ: hạ sốt bằng paracetamol (không dùng aspirin/ibuprofen vì tăng nguy cơ xuất huyết), bù nước (uống nhiều nước, Oresol), nghỉ ngơi. Trường hợp nặng cần truyền dịch tĩnh mạch, theo dõi tiểu cầu/huyết áp tại bệnh viện.

4. Làm sao để phòng bệnh hiệu quả nhất?

Diệt lăng quăng/bọ gậy: Đổ bỏ nước đọng trong chum vại, lật úp đồ chứa nước, thay nước bình hoa/lọ cây 1 tuần/lần. Ngủ màn, mặc áo dài tay, dùng kem xịt chống muỗi (đặc biệt ban ngày vì muỗi Aedes hoạt động mạnh). Tham gia phun thuốc diệt muỗi cộng đồng khi có dịch.

5. Sau khi bị muỗi đốt, có bị sốt xuất huyết ngay không?

Không phải lúc nào cũng bị. Thời gian ủ bệnh 4–10 ngày (thường 5–7 ngày). Nếu sốt cao đột ngột + đau đầu/đau cơ sau khi bị đốt, nên đi khám sớm để xét nghiệm NS1 hoặc IgM.

6. Có vaccine phòng sốt xuất huyết không?

Có vaccine (như Dengvaxia), nhưng chỉ khuyến cáo cho trẻ 9–16 tuổi đã từng nhiễm Dengue trước đó (xác nhận bằng xét nghiệm máu), và ở vùng dịch lưu hành cao (theo CDC/WHO). Không dùng cho người chưa từng nhiễm vì có thể tăng nguy cơ bệnh nặng nếu nhiễm sau.

Nguồn tham khảo:

1. Bộ Y tế Việt Nam. (2023). Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị Sốt xuất huyết Dengue (Quyết định số 2760/QĐ-BYT ngày 04 tháng 7 năm 2023). https://moh.gov.vn (hoặc truy cập qua Thư viện Pháp luật: https://thuvienphapluat.vn/van-ban/The-thao-Y-te/Quyet-dinh-2760-QD-BYT-2023-Huong-dan-chan-doan-dieu-tri-So-xuat-huyet-Dengue-572227.aspx)

2. World Health Organization. (2025). Dengue and severe dengue [Fact sheet]. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/dengue-and-severe-dengue

3. Centers for Disease Control and Prevention. (2024). Dengue for health care providers. https://www.cdc.gov/dengue/hcp/index.html (cập nhật ngày 14/5/2024, bao gồm pocket guide và hướng dẫn quản lý ca bệnh).

4. Cục Y tế Dự phòng – Bộ Y tế Việt Nam. (2019). Cập nhật phác đồ điều trị sốt xuất huyết Dengue trẻ em. https://vncdc.gov.vn/files/article_attachment/2019/7/10-bv-nhi-dong-1-hd-dieu-tri-sxh-tre-em.pdf (vẫn là tài liệu tham chiếu quan trọng, đặc biệt cho trẻ em; có thể kết hợp với hướng dẫn 2023).

5. World Health Organization. (2025). WHO guidelines for clinical management of arboviral diseases: dengue, chikungunya, Zika and yellow fever. https://www.who.int/publications/i/item/9789240096806 (hoặc tham khảo từ tin tức cập nhật ngày 10/7/2025).