Sốt siêu vi: nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa hiệu quả

Sốt siêu vi là gì?

Sốt siêu vi là thuật ngữ chỉ tình trạng sốt do virus (siêu vi trùng) gây ra, không phải do vi khuẩn. Đây là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi hệ miễn dịch chống lại virus xâm nhập. Bệnh thường gặp ở trẻ em do sức đề kháng còn non yếu, nhưng người lớn cũng dễ mắc nếu tiếp xúc nguồn bệnh.

Các loại virus phổ biến gây sốt siêu vi bao gồm:

• Rhinovirus (gây cảm cúm thông thường)
• Adenovirus
• Enterovirus
• Coronavirus (bao gồm một số chủng gây COVID-19 nhẹ)
• Virus cúm (Influenza)
• Rotavirus (gây tiêu chảy ở trẻ)

Bệnh thường bùng phát mạnh vào thời tiết thay đổi đột ngột, độ ẩm cao, tạo điều kiện cho virus lan truyền.

Nguyên nhân gây sốt siêu vi

Nguyên nhân chính là virus xâm nhập qua đường hô hấp, tiêu hóa hoặc tiếp xúc.

Các yếu tố nguy cơ bao gồm:

• Thời tiết giao mùa: Từ nóng sang lạnh hoặc ẩm ướt, virus dễ phát triển.
• Tiếp xúc gần: Ho, hắt hơi, nói chuyện với người bệnh.
• Vệ sinh kém: Không rửa tay thường xuyên, dùng chung đồ dùng.
• Sức đề kháng yếu: Trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền (tiểu đường, suy giảm miễn dịch).
• Môi trường đông đúc: Trường học, văn phòng, nơi công cộng.

Virus lây lan nhanh chóng qua giọt bắn hoặc bề mặt nhiễm bẩn.

Nguyên nhân chính là virus xâm nhập qua đường hô hấp

Triệu chứng sốt siêu vi

Triệu chứng sốt siêu vi thường xuất hiện đột ngột sau 1-3 ngày ủ bệnh. Các dấu hiệu phổ biến.

• Sốt cao đột ngột: 38-40°C, có thể sốt liên tục hoặc ngắt quãng.
• Ớn lạnh, run người.
• Đau đầu dữ dội, chóng mặt.
• Đau nhức cơ thể, mỏi mệt toàn thân.
• Ho, sổ mũi, nghẹt mũi, đau họng.
• Chán ăn, buồn nôn, nôn ói, tiêu chảy (đặc biệt ở trẻ).
• Phát ban da: Nốt đỏ li ti xuất hiện sau 2-3 ngày sốt.
• Đỏ mắt, chảy nước mắt.

Ở trẻ em: Quấy khóc nhiều, li bì, khó chịu. Ở người lớn: Mệt mỏi kéo dài, mất sức.

Triệu chứng thường kéo dài 3-7 ngày, sau đó giảm dần.

  (Triệu chứng điển hình của sốt siêu vi ở trẻ em và người lớn)

Sốt siêu vi bao lâu thì khỏi?

Hầu hết trường hợp sốt siêu vi tự khỏi mà không cần thuốc đặc trị:

• Trẻ em: Thường 5-7 ngày, tối đa 10 ngày.
• Người lớn: 5-10 ngày, có thể kéo dài hơn nếu sức đề kháng kém.

Bệnh tự khỏi nhờ hệ miễn dịch tiêu diệt virus. Tuy nhiên, nếu sốt cao kéo dài trên 3 ngày mà không hạ, hoặc tái phát, cần khám bác sĩ.

Dấu hiệu nguy hiểm cần đi khám ngay

Không chủ quan với sốt siêu vi, hãy đến cơ sở y tế nếu có các dấu hiệu sau:

• Sốt cao trên 39-40°C kéo dài >3 ngày, không đáp ứng thuốc hạ sốt.
• Co giật (sốt cao co giật ở trẻ).
• Thở nhanh, khó thở, co kéo lồng ngực.
• Nôn ói nhiều, tiêu chảy nặng dẫn đến mất nước.
• Li bì, lơ mơ, cứng gáy, đau đầu dữ dội (nghi viêm màng não).
• Phát ban xuất huyết (chấm đỏ không mất khi ấn).
• Đau bụng dữ dội, vàng da (nghi biến chứng gan). 

Biến chứng có thể gặp: Viêm phổi, viêm cơ tim, phù não, sốc, đặc biệt ở trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền.

Cách điều trị sốt siêu vi

Sốt siêu vi không dùng kháng sinh (vì do virus). Điều trị chủ yếu hỗ trợ:

• Hạ sốt: Paracetamol (liều 10-15mg/kg/lần ở trẻ, 500mg-1g ở người lớn, cách 4-6 giờ).
• Bù nước: Uống nhiều nước lọc, oresol, nước trái cây (2-3 lít/ngày).
• Nghỉ ngơi tuyệt đối, tránh lao động nặng.
• Ăn nhẹ, dễ tiêu: Cháo, súp, trái cây giàu vitamin C.
• Chườm ấm (không chườm lạnh đột ngột).
• Vệ sinh mũi họng: Nhỏ nước muối sinh lý.

Tại nhà: Theo dõi nhiệt độ, dùng khăn ấm lau người. Không tự ý dùng thuốc kháng virus trừ khi bác sĩ chỉ định.

Cách phòng ngừa sốt siêu vi

Phòng bệnh hiệu quả hơn chữa:

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng.
• Đeo khẩu trang nơi đông người.
• Tránh tiếp xúc gần người bệnh.
• Tăng cường dinh dưỡng, bổ sung vitamin C, kẽm.
• Tiêm vắc-xin cúm, sởi, quai bị (giảm nguy cơ một số virus).
• Giữ nhà cửa thoáng mát, vệ sinh sạch sẽ.
• Trẻ em: Hạn chế đến nơi công cộng mùa dịch.

(Các biện pháp phòng ngừa sốt siêu vi – rửa tay, đeo khẩu trang, tiêm chủng)

Kết luận & lời khuyên

Sốt siêu vi là bệnh phổ biến, lành tính ở đa số trường hợp nhưng có thể nguy hiểm nếu chậm trễ. Hãy theo dõi sát triệu chứng, hạ sốt đúng cách, bổ sung nước và dinh dưỡng để cơ thể nhanh hồi phục. Nếu sốt cao kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường, đừng chần chừ đưa đến bác sĩ. Duy trì lối sống lành mạnh, vệ sinh tốt sẽ giúp bạn và gia đình tránh xa sốt siêu vi, đặc biệt trong mùa giao mùa.