Biến thể Covid-19 BA.3.2 "ve sầu" có nguy hiểm không? Chuyên gia y tế giải đáp

Biến thể Covid-19 BA.3.2 "ve sầu" là gì?

BA.3.2 là biến thể phụ của dòng Omicron thuộc virus SARS-CoV-2, tác nhân gây bệnh Covid-19. Biến thể này còn được gọi là "ve sầu" (Cicada) - một cách đặt tên dựa trên đặc điểm lan truyền của virus.

Biến thể Covid-19 BA.3.2 “ve sầu” có phải chủng mới, chuyên gia nói gì?

Nguồn gốc và sự lan rộng

Biến thể này được phát hiện lần đầu tại Nam Phi vào tháng 11/2024 và sau đó đã lan ra nhiều khu vực trên thế giới.

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ, BA.3.2 đã xuất hiện tại hơn 20 quốc gia và đang được theo dõi thông qua hệ thống giám sát dịch tễ toàn cầu

Biến thể này đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đưa vào danh sách biến thể cần theo dõi từ cuối tháng 2/2026 sau khi bùng phát tại nhiều quốc gia như Mỹ, Nhật Bản và Vương quốc Anh.

Tại sao gọi là "ve sầu"?

Biến thể BA.3.2 được giới khoa học đặt biệt danh là Cicada (Ve sầu) bởi cách thức lan truyền đặc biệt: không bùng phát mạnh mẽ ngay lập tức mà tồn tại rải rác, len lỏi trong hệ thống giám sát một cách khó nhận diện.

Tình hình tại Việt Nam

Tại Hà Nội, cộng dồn năm 2026 ghi nhận 29 trường hợp tại 22 phường, xã, 0 ca tử vong, số mắc tăng so với cùng kỳ năm 2025 (5 ca mắc).

Đặc điểm khoa học của biến thể BA.3.2

Cấu trúc đột biến

Theo PGS.TS.BS Đỗ Văn Dũng, Giảng viên cao cấp Trường Đại học Y Dược TP.HCM:

BA.3.2 là một nhánh phát triển độc lập, khác biệt về mặt di truyền so với dòng JN.1 (dòng vốn đã thống trị thế giới suốt năm 2024 và 2025). Do có quá nhiều đột biến tại các vùng đích của kháng thể (RBD và NTD), BA.3.2 có khả năng né tránh các kháng thể trung hòa từ vaccine thế hệ cũ và cả kháng thể từ việc nhiễm các dòng JN.1 trước đó.

Các nghiên cứu ban đầu cho thấy BA.3.2 mang nhiều đột biến trên protein gai (spike protein), cấu trúc giúp virus bám và xâm nhập vào tế bào người. Một số chuyên gia nhận định các đột biến này có thể ảnh hưởng đến khả năng lây lan hoặc làm giảm phần nào hiệu quả miễn dịch.

Khả năng lây lan đặc biệt

Mặc dù trốn miễn dịch rất giỏi, nhưng vì cấu trúc protein gai thay đổi quá nhiều để thích nghi, virus lại trở nên kém hiệu quả hơn trong việc bám dính và xâm nhập tế bào. Điều này giải thích tại sao dù xuất hiện từ cuối năm 2024, nhưng đến nay (tháng 3/2026), BA.3.2 vẫn chưa thể vượt qua hoàn toàn các dòng JN.1 để trở thành chủng độc tôn toàn cầu. Nó lây lan nhưng với tốc độ vừa phải

Biến thể BA.3.2 có nguy hiểm không?

Đánh giá của WHO và CDC

Theo cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ, BA.3.2 hiện được xếp vào nhóm biến thể đang theo dõi, với nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng ở mức thấp so với các dòng Omicron đang lưu hành.

Ý kiến chuyên gia

Theo PGS Đỗ Văn Dũng, đến thời điểm hiện tại, chưa có bằng chứng cho thấy biến thể BA.3.2 gây bệnh nặng hơn so với các biến thể trước đây. Các cơ quan y tế trên thế giới vẫn đang tiếp tục theo dõi, đánh giá để có những khuyến cáo phù hợp.

Bảng đánh giá tổng quan

Triệu chứng và biểu hiện lâm sàng

Các triệu chứng của BA.3.2 tương tự các biến thể Omicron trước đó:

Triệu chứng phổ biến

• Đường hô hấp: Đau họng, ho, nghẹt mũi, sổ mũi
• Toàn thân: Sốt nhẹ, mệt mỏi, đau nhức cơ
• Khác: Đau đầu, chóng mặt

So sánh với các biến thể trước

Covid-19 đang chuyển sang bệnh lưu hành?

Theo chuyên gia, việc biến thể này xuất hiện và lan rộng theo một chu kỳ nhất định (bắt đầu tăng mạnh từ mùa thu năm 2025 và kéo dài sang đầu năm 2026) cho thấy Covid-19 đang dần hòa nhịp vào nhóm bệnh lưu hành. Điều này đồng nghĩa với việc khả năng gây bùng phát dịch lớn giảm đi, nhưng bệnh có thể lặp lại theo từng đợt và thường gây triệu chứng nhẹ hơn, ít nguy cơ hơn đối với người bệnh.

Khuyến cáo phòng bệnh từ CDC Hà Nội

Thái độ cần có

CDC Hà Nội khuyến cáo: Người dân cần bình tĩnh, không hoang mang nhưng cũng không chủ quan, tiếp tục thực hiện các biện pháp phòng bệnh theo khuyến cáo của Bộ Y tế để bảo vệ sức khỏe.

Các biện pháp phòng ngừa

1. Vệ sinh cá nhân

• Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn
• Đeo khẩu trang tại nơi đông người, không gian kín
• Giữ khoảng cách an toàn

2. Tiêm vaccine

• Tiêm đầy đủ các mũi vaccine cơ bản
• Tiêm mũi nhắc lại theo khuyến cáo
• Ưu tiên nhóm nguy cơ cao

3. Tăng cường sức đề kháng

• Chế độ ăn đủ dinh dưỡng
• Ngủ đủ giấc, vận động thường xuyên
• Quản lý stress

4. Theo dõi sức khỏe

• Theo dõi các triệu chứng hô hấp
• Cách ly khi có dấu hiệu bệnh
• Đến cơ sở y tế khi cần thiết

Khi nào cần đi khám ngay?

Cần đến ngay cơ sở y tế khi xuất hiện:

• Khó thở, thở nhanh
• Đau tức ngực kéo dài
• Sốt cao ≥ 39°C không giảm
• SpO₂ < 94%
• Lú lẫn, mệt lả bất thường
• Môi tím, chi lạnh

Nhóm cần theo dõi đặc biệt

• Người ≥ 65 tuổi
• Bệnh nhân có bệnh nền (tim mạch, đái tháo đường, hen)
• Người suy giảm miễn dịch
• Phụ nữ mang thai

Kết luận

Biến thể Covid-19 BA.3.2 "ve sầu" là một biến thể thực sự đang được WHO và CDC theo dõi, nhưng không phải là mối đe dọa nghiêm trọng. Các nghiên cứu cho thấy biến thể này có khả năng né tránh miễn dịch nhưng lại kém hiệu quả trong việc gây bệnh nặng.

Thay vì hoang mang, người dân cần duy trì các biện pháp phòng bệnh cơ bản: rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang tại nơi đông người, tiêm vaccine đầy đủ và tăng cường sức đề kháng. Đặc biệt, nhóm nguy cơ cao cần được theo dõi sát sao và tiêm nhắc vaccine đầy đủ.

Covid-19 đang dần chuyển sang dạng bệnh lưu hành theo mùa, với các đợt bùng phát nhẹ hơn và có chu kỳ. Việc giữ vững ý thức phòng bệnh và cập nhật thông tin từ nguồn chính thống sẽ giúp chúng ta bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng một cách hiệu quả nhất.