Tai biến mạch máu não là gì? Cách phòng tránh tử vong khi xuất hiện đột quỵ

• Đột quỵ thiếu máu cục bộ (nhồi máu não): Chiếm hơn 80% các trường hợp tai biến mạch máu não, xảy ra khi mạch máu cung cấp máu cho não bị thu hẹp hoặc tắc nghẽn bởi cục máu đông.
• Đột quỵ xuất huyết não: Xảy ra khi một mạch máu trong não bị vỡ và chảy máu ra xung quanh, gây tổn thương nhu mô não. Có hai loại xuất huyết: Xuất huyết nội sọ (trong não) và xuất huyết khoang dưới nhện.

5. Đối tượng nào dễ bị đột quỵ

  Duy trì lối sống lành mạnh để giảm thiểu nguy cơ đột quỵ

5.1. Người huyết áp cao

Huyết áp cao được xem là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây nên các bệnh lý về mạch máu, bao gồm cả đột quỵ. Huyết áp cao làm tăng áp lực lên thành mạch máu, từ đó dẫn đến tình trạng xơ vữa mạch máu. Những mảng xơ vữa này theo thời gian có thể hình thành nên các cục máu đông, di chuyển lên não và gây tắc mạch máu não, dẫn đến đột quỵ.

Thực tế, có đến 90% trường hợp đột quỵ xuất huyết não có mối liên hệ với tăng huyết áp. Do đó, người bị huyết áp cao cần tuân thủ các khuyến cáo sau:

• Uống thuốc điều trị huyết áp theo đúng chỉ định của bác sĩ, tránh tự ý bỏ thuốc khi thấy huyết áp hạ.
• Thường xuyên theo dõi và kiểm tra huyết áp, định kỳ thăm khám sức khỏe.
• Duy trì chế độ ăn uống ít muối, lành mạnh để kiểm soát huyết áp.

Tuân thủ tốt các khuyến cáo trên sẽ giúp người bị huyết áp cao giảm đáng kể nguy cơ mắc đột quỵ.

5.2. Người mắc bệnh tim mạch

Người mắc các bệnh lý về tim mạch thường có nguy cơ đột quỵ cao, bao gồm:

• Rối loạn nhịp tim: Tình trạng nhịp tim không đều, lâu dần tạo điều kiện cho cục máu đông hình thành trong buồng tim. Khi cục máu đông này thoát ra khỏi buồng tim, chúng có thể di chuyển lên não, gây tắc nghẽn mạch máu não và dẫn đến đột quỵ nhồi máu não.
• Bệnh động mạch vành: Tình trạng xơ vữa, hẹp động mạch vành có thể dẫn đến thiếu máu cục bộ cho não, tăng nguy cơ đột quỵ.
• Bệnh rung nhĩ: Rung nhĩ gây ra tình trạng nhịp tim không đều, tạo điều kiện cho cục máu đông hình thành trong buồng tim. Các cục máu đông này có thể thoát ra khỏi tim và di chuyển lên não, gây tắc mạch não, dẫn đến đột quỵ nhồi máu.

5.3. Người mắc bệnh tiểu đường

Người bệnh tiểu đường có nguy cơ mắc đột quỵ cao gấp 2-4 lần so với người bình thường. Tiểu đường là bệnh lý mạn tính, không lây nhiễm, thường diễn tiến âm thầm và có thể gây tổn thương nhiều cơ quan như tim, não, mắt, thận.

Ở những người mắc bệnh tiểu đường, huyết áp thường tăng cao và theo thời gian sẽ thúc đẩy quá trình xơ vữa mạch máu diễn ra nhanh hơn. Tình trạng này dẫn đến hình thành các cục máu đông hoặc mảng xơ vữa gây bít tắc lòng mạch, làm suy giảm lưu lượng máu giàu oxy đến nuôi não. Hậu quả là các mạch máu não dần bị tắc nghẽn, gây ra đột quỵ nhồi máu não ở người bệnh tiểu đường. 

5.4. Người có lượng mỡ trong máu cáo

Mỡ máu cao là một yếu tố nguy cơ quan trọng gây ra đột quỵ nhồi máu não. Khi lượng mỡ máu ở mức quá cao, nó có thể gây ra tình trạng xơ cứng các mạch máu, cản trở sự lưu thông máu lên não.

Nếu tình trạng mỡ máu cao kéo dài, các mảng xơ cứng sẽ tiếp tục bám vào thành mạch, dẫn đến hẹp hoặc tắc nghẽn mạch máu, từ đó gây ra đột quỵ nhồi máu não.

5.5. Người uống nhiều rượu bia

Sử dụng lượng lớn bia rượu có tác động xấu đến sức khỏe, đặc biệt là những ảnh hưởng đến huyết áp, tim mạch, thần kinh, gan mật, và nhiều bệnh lý khác. Đáng chú ý, bia rượu cũng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nên đột quỵ. Nguyên nhân là do bia rượu tác động xấu đến chức năng tim mạch, khiến cho chức năng bơm máu của tim trở nên suy yếu hơn. 

Khi chức năng tim bị suy giảm, khả năng lưu thông máu đến não cũng bị ảnh hưởng, tăng nguy cơ gây ra đột quỵ. Do đó, việc hạn chế sử dụng bia rượu ở mức độ vừa phải là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa đột quỵ.

5.6. Người hút thuốc lá

Người hút thuốc lá lâu năm dễ mắc đột quỵ và các bệnh lý về xơ vữa mạch máu. Việc hút thuốc lá gây ra tình trạng viêm trong lòng mạch máu. Từ đó làm tăng nhanh quá trình xơ vữa động mạch và tạo điều kiện thuận lợi cho sự hình thành các cục máu đông.

Những mảng xơ vữa này sẽ làm lòng mạch máu ngày càng bị hẹp lại hoặc bị tắc nghẽn hoàn toàn. Điều này cản trở quá trình cung cấp máu, oxy và các chất dinh dưỡng đến các cơ quan, bao gồm cả não.

Nghiên cứu chỉ ra rằng, những người hút thuốc lá trong thời gian dài có nguy cơ mắc đột quỵ gấp khoảng 3 lần so với người không hút. Đáng lo ngại hơn, việc hút thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của chính người hút mà còn ảnh hưởng đến những người xung quanh.

5.7. Người thường xuyên trong tình trạng căng thẳng

Trong thời gian gần đây, đột quỵ có xu hướng trẻ hóa, đặc biệt ở những người trẻ tuổi. Điều này chủ yếu do áp lực công việc cùng với lối sống không lành mạnh, bao gồm:

• Thói quen thức khuya, ngủ ít
• Ăn uống không điều độ, lạm dụng đồ ăn nhanh, đồ chế biến sẵn
• Bỏ bỏ bữa ăn
• Không cân đối hợp lý giữa việc và nghỉ ngơi

Những yếu tố này gây ra tình trạng căng thẳng quá mức, khiến huyết áp tăng, đau đầu kéo dài và suy giảm sức khỏe tinh thần. Nếu tiếp tục duy trì lối sống như vậy trong thời gian dài, nó sẽ làm tăng đáng kể nguy cơ mắc đột quỵ, ngay cả ở những người trẻ tuổi.

Do đó, việc duy trì một lối sống lành mạnh, cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi là hết sức cần thiết để phòng ngừa đột quỵ ở cả người trẻ và người già.

5.8. Người có người thân bị đột quỵ hoặc từng bị đột quỵ

Người có người thân từng bị đột quỵ cũng có nguy cơ mắc bệnh này cao hơn. Điều này có thể do ảnh hưởng của những yếu tố di truyền và thói quen sinh hoạt chung trong gia đình.

Ngoài ra, nguy cơ đột quỵ ở những người đã từng bị đột quỵ trước đây cũng rất cao. Nhiều nghiên cứu ước tính rằng khoảng 40% trường hợp đột quỵ sẽ tái phát trong vòng 5 năm tiếp theo.

Do đó, những người đã từng bị đột quỵ không nên chủ quan và nghĩ rằng mình sẽ không bị lại lần nữa. Họ cần chú ý theo dõi sức khỏe, kiểm soát các yếu tố nguy cơ để phòng tránh đột quỵ tái phát.

• Nới lỏng quần áo và để người bệnh nằm ở tư thế nằm nghiêng, đầu gối cao khoảng 30 độ, nhằm tránh nguy cơ bị sặc do các chất tiết ra từ miệng.
• Giữ ấm cơ thể cho bệnh nhân để tránh những cơn co giật.
• Tuyệt đối không cho bệnh nhân ăn, uống gì và không tự ý cho uống bất kỳ loại thuốc nào.
• Nếu bệnh nhân còn tỉnh táo, hướng dẫn họ thở sâu và đều để giúp máu lên não tốt hơn.
• Nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời, tránh đưa đi xa vì thời gian di chuyển kéo dài càng làm tình trạng nặng hơn và nguy cơ tử vong cao hơn.

• Trong mùa lạnh, cần giữ ấm cơ thể kỹ càng. Tắm bằng nước ấm, tránh tắm vào sáng sớm hoặc chiều tối.
• Chế độ dinh dưỡng hợp lý: Hạn chế ăn mỡ động vật, thay thế bằng cá - nên ăn 2-3 lần cá mỗi tuần. Tăng cường ăn rau và uống đủ nước hàng ngày. Hạn chế ăn mặn.
• Bỏ thuốc lá và hạn chế bia rượu.
• Vận động cơ thể đều đặn bằng các hoạt động thể dục nhẹ nhàng, như đi bộ 15-20 phút mỗi lần, tổng cộng không quá 60 phút mỗi ngày.